ANTOINE COURT DE GÉBELIN: KHI TRÒ CHƠI BÀI TRỞ THÀNH CUỐN SÁCH CỦA CÁC VỊ THẦN

 

Chào những nhà thám hiểm biểu tượng và những người đang đi tìm cội nguồn của sự huyền bí!

Trong hành trình khám phá những di sản tại triển lãm Accademia Carrara, chúng ta vừa dừng chân trước một hiện vật không phải là một lá bài dát vàng, cũng không phải một bức họa Phục hưng rực rỡ. Đó là một cuốn sách cũ kỹ mang tên "Du Jeu des Tarots" (Về trò chơi Tarot), nằm trong tập VIII của bộ bách khoa toàn thư đồ sộ Monde Primitif (Thế giới nguyên thủy), xuất bản tại Paris năm 1781.

Tác giả của nó, Antoine Court de Gébelin, chính là "cha đẻ" của Tarot huyền học. Nếu không có bài luận này, Tarot có lẽ đã mãi mãi chỉ là một trò chơi đánh bài giải trí trong các quán rượu, thay vì trở thành một công cụ tiên tri vĩ đại và một bản đồ tâm linh như chúng ta biết ngày nay. Hãy cùng tôi giải mã cuộc đời và "lý thuyết chấn động" của vị mục sư đã thay đổi định mệnh của Tarot.

1. Antoine Court de Gébelin: Một trí tuệ kỳ dị thời Ánh sáng

Để hiểu được sức nặng của cuốn sách này, trước hết chúng ta phải hiểu về con người của Court de Gébelin. Ông là một nhân vật đầy mâu thuẫn và cực kỳ đa diện: vừa là một mục sư Tin lành uy tín, vừa là một thành viên cao cấp của Hội Tam Điểm (Masonic Lodge), đồng thời là một học giả say mê cổ học, ngôn ngữ học và các lý thuyết y học tiên phong.

Sự tò mò của ông lớn đến mức ông trở thành người ủng hộ nhiệt thành cho thuyết "từ tính động vật" của bác sĩ Franz Mesmer. Cái chết của ông cũng nhuốm màu huyền bí khi người ta tìm thấy ông qua đời ngay cạnh "baquet" — một thiết bị điều trị bằng từ tính của Mesmer. Với một tư duy luôn khao khát kết nối các mảnh ghép của lịch sử nhân loại, Gébelin tin rằng mọi biểu tượng hiện đại đều là tàn tích của một nền văn minh nguyên thủy rực rỡ đã bị lãng quên.

2. Cuộc gặp gỡ định mệnh tại Paris

Câu chuyện bắt đầu vào một ngày tại Paris, khi Court de Gébelin đến thăm một nhóm phụ nữ đang say sưa chơi một trò chơi bài lạ lẫm. Đó chính là Tarot — một trò chơi phổ biến ở Ý và miền Đông nước Pháp nhưng vẫn còn khá xa lạ với giới thượng lưu Paris thời bấy giờ.

Trong khi những người khác chỉ nhìn thấy những quân bài dùng để giải trí, thì với đôi mắt của một nhà biểu tượng học, Gébelin đã bị chấn động. Ông khẳng định rằng mình không nhìn thấy một trò chơi, mà đang nhìn thấy một "cuốn sách cổ đại" đang bị lạm dụng. Bằng một sự xác tín kỳ lạ, ông tuyên bố: "Nếu trò chơi này vẫn còn tồn tại đến ngày nay, đó là nhờ một loại phép lạ nào đó, vì nó chứa đựng toàn bộ trí tuệ của người Ai Cập cổ đại."

3. Lý thuyết về "Cuốn sách của Thần Thoth"

Trong bài luận Du Jeu des Tarots (hiện thuộc sở hữu của Thư viện Quốc gia Braidense, Milan), Court de Gébelin đã đưa ra một giả thuyết làm thay đổi lịch sử: Bộ bài Tarot chính là những gì còn sót lại của cuốn Sách của Thần Thoth (Book of Thoth).

Theo ông, các tư tế Ai Cập cổ đại đã lường trước được sự sụp đổ của đế chế và sự hủy diệt của các đền đài. Để bảo tồn những bí mật thiêng liêng về vũ trụ và linh hồn, họ đã mã hóa chúng vào những hình vẽ trên các quân bài. Họ biến tri thức tối cao thành một trò chơi tầm thường, vì họ biết rằng con người có thể lãng quên tôn giáo, nhưng sẽ không bao giờ từ bỏ việc giải trí và cờ bạc. Bằng cách đó, "Cuốn sách của Thần Thoth" đã du hành qua hàng ngàn năm dưới lớp vỏ bọc của những quân bài giấy, chờ đợi một ngày được giải mã.

4. Sự ra đời của "Huyền thoại Ai Cập"

Cần phải lưu ý rằng, vào năm 1781, chữ tượng hình Ai Cập vẫn chưa được giải mã (phải đợi đến Jean-François Champollion năm 1822). Lý thuyết của Gébelin hoàn toàn không có cơ sở khoa học hay bằng chứng khảo cổ. Ông dựa trên sự suy diễn từ nguyên (như khẳng định từ "Tarot" bắt nguồn từ tiếng Ai Cập Tar nghĩa là "con đường" và Ro nghĩa là "hoàng gia" — một sự suy diễn sai lầm về mặt ngôn ngữ học).

Tuy nhiên, lý thuyết này đã gặt hái thành công vang dội ngay lập tức. Tại sao một giả thuyết sai về lịch sử lại có sức mạnh khủng khiếp đến vậy?

●       Khát vọng sự thật tối hậu: Giới trí thức Paris thế kỷ 18 đang chán nản với những giáo điều khô khan và khao khát tìm về một nguồn cội tâm linh huyền bí.

●       Hệ thống hóa biểu tượng: Gébelin là người đầu tiên gán cho Tarot những ý nghĩa triết học sâu sắc. Ông giải thích lá bài The World (Thế giới) là biểu tượng của sự hoàn thiện vũ trụ, hay lá The Hanged Man (Người treo ngược) — vốn bị coi là hình phạt cho kẻ phản bội — đã được ông đổi tên thành Sự Thận Trọng (Prudence), một đức hạnh cần có của người học đạo.

5. Di sản: Từ trò chơi đến bản đồ linh hồn

Cuốn sách của Court de Gébelin chính là "vụ nổ Big Bang" khai sinh ra Tarot hiện đại. Sau ông, một làn sóng các nhà huyền học đã tiếp nối và bồi đắp cho huyền thoại này:

●       Etteilla: Một người bán hạt giống tại Paris đã đọc cuốn sách của Gébelin và trở thành người đầu tiên kiếm sống bằng nghề xem bài Tarot chuyên nghiệp, tạo ra bộ bài tiên tri đầu tiên.

●       Éliphas Lévi: Sau này đã kết nối Tarot với hệ thống Kabbalah của Do Thái, dựa trên nền tảng "Ai Cập hóa" mà Gébelin đã gieo mầm.

●       Arthur Edward Waite: Người tạo ra bộ bài Rider-Waite-Smith lừng danh cũng thừa hưởng tư duy coi Tarot là một hệ thống biểu tượng thiêng liêng thay vì một trò chơi đơn thuần.

Gébelin đã thực hiện một cuộc "thanh tẩy" cho Tarot. Ông nâng nó lên từ bụi bặm của các quán rượu sang trọng lên kệ sách của những triết gia và bàn làm việc của những nhà thông thái.

Lời kết: Nhìn lại từ hiện tại

Nhìn vào bản thảo xuất bản năm 1781 tại triển lãm, chúng ta nhận ra một bài học sâu sắc: Đôi khi, một ý tưởng sai về lịch sử lại có thể tạo ra một giá trị thật về văn hóa. Antoine Court de Gébelin có thể đã sai về nguồn gốc Ai Cập của Tarot, nhưng ông đã đúng khi nhận ra rằng những hình ảnh này chứa đựng các nguyên mẫu (archetypes) mạnh mẽ có khả năng phản chiếu tâm hồn con người.

Ông không tìm thấy quá khứ của Tarot, ông đã tạo ra tương lai cho nó. Nhờ có ông, mỗi khi chúng ta cầm một lá bài Tarot lên, chúng ta không cảm thấy mình đang cầm một quân bài giấy, mà đang chạm tay vào một phần của cuộc hành trình đi tìm trí tuệ của nhân loại.

Bài viết "ANTOINE COURT DE GÉBELIN: KHI TRÒ CHƠI BÀI TRỞ THÀNH CUỐN SÁCH CỦA CÁC VỊ THẦN" có bản quyền, được bảo vệ bởi DMCA. Bất kỳ hình thức sao chép lại ở các trang khác mà không tuân thủ các điều khoảng sử dụng của chúng tôi sẽ được thông báo đến DMCA để thực hiện gỡ bỏ khỏi hệ thống tìm kiếm của Google và Bing. Truy cập DMCA.COM để biết thêm về các biện pháp trừng phạt do vi phạm bản quyền nội dung số.