Chào
những người lữ hành của tâm thức!
Hôm
nay, chúng ta sẽ lật mở lá bài số XV - The Devil (Ác quỷ). Rất nhiều
người khi rút trúng lá bài này thường cảm thấy một sự e ngại vô hình. Nhưng nếu
bạn là một người nghiên cứu lịch sử thực thụ, bạn sẽ nhận ra rằng: Ác quỷ không
phải là một thực thể siêu hình bất diệt. Khái niệm này có một "gia
phả" rõ ràng, một lịch sử tiến hóa trải dài qua những cuộc cải cách tôn
giáo, sự giao thoa văn hóa và cả những toan tính chính trị đẫm máu.
Hãy
cùng tôi đi ngược dòng thời gian để xem nhân loại đã "chế tạo" ra Ác
quỷ như thế nào, và cách Tarot đã hấp thụ toàn bộ lịch sử đó vào một lá bài duy
nhất.
1. Cuộc phân ly vĩ đại của ngôn ngữ:
Khi Thần linh biến thành Ác quỷ
Mọi
thứ bắt đầu từ gốc từ Proto-Indo-European (Tiếng Ấn-Âu nguyên thủy): deiwos,
mang ý nghĩa là "thiêng liêng, thuộc về thiên đường".
Nhưng
khi gốc từ này di cư, số phận của nó đã rẽ sang những hướng đối lập đến kinh
ngạc. Tại Ấn Độ giáo thời Vệ Đà, nó trở thành tiếng Sanskrit deva
(những vị thần ánh sáng). Tuy nhiên, tại Ba Tư cổ đại, thông qua cuộc cải cách
của Zoroaster (Khoảng 1500-1000 TCN), khái niệm này bị đảo ngược hoàn toàn.
Zoroaster đã tạo ra một hệ thống nhị nguyên tuyệt đối giữa Asha (Sự
thật, trật tự) và Druj (Sự dối trá, hỗn loạn). Trong hệ thống này, các
vị thần Ấn-Iran cũ bị giáng cấp thành daēva—những tay sai tà ác
của chúa tể bóng tối Ahriman.
Đây là hạt giống đầu tiên: Ác quỷ thực chất chính là những vị thần của ngày hôm qua, bị hệ thống tín ngưỡng mới chối bỏ và mã hóa lại thành kẻ thù.
2. Sự trỗi dậy của "Kẻ buộc
tội" (The Adversary)
Bạn
có biết rằng con rắn trong Vườn Eden ban đầu hoàn toàn không phải là Satan? Sự
liên kết đó chỉ được thêm thắt vào nhiều thế kỷ sau.
Hình
tượng Satan với tư cách là một thực thể riêng biệt chỉ thực sự xuất hiện trong Sách
Job, được viết trong thời kỳ người Do Thái bị lưu đày ở Babylon (586-539
TCN)—nơi họ tiếp xúc trực tiếp với thuyết nhị nguyên của Zoroastrianism. Lúc
này, ha satan (có nghĩa đen là "kẻ thù địch" hoặc
"kẻ buộc tội") không phải là chúa tể địa ngục, mà là một đặc vụ trong
hội đồng thiên quốc của Chúa. Vai trò của ông ta giống như một "công tố
viên": thử thách lòng trung thành của nhân loại và phơi bày những động cơ
ẩn giấu.
Khi
kinh thánh tiếng Hebrew được dịch sang tiếng Hy Lạp (bản Septuagint), từ satan
được dịch thành diabolos—kẻ ném những lời buộc tội. Từ đây, nó
lan rộng thành diabolus (Latin), diavolo (Ý), diable
(Pháp) và cuối cùng là Devil trong tiếng Anh.
3. Lắp ráp "Quái vật": Từ
Thần thoại Hy Lạp đến Tarot de Marseille
Khi
Cơ đốc giáo phát triển, họ tiếp tục chiến lược của Zoroaster: biến daimōn
(những linh hồn trung lập trong tiếng Hy Lạp) thành ma quỷ. Và để ác quỷ có một
hình hài, họ đã tiến hành "đạo nhái" nghệ thuật ở quy mô lớn:
●
Họ lấy cặp sừng và đôi chân dê của thần Pan (vị thần
thiên nhiên) để làm biểu tượng cho sự dâm đãng thú tính.
●
Họ lấy cây đinh ba của Poseidon biến thành cây chĩa
của quỷ.
●
Họ lấy thế giới ngầm của Hades làm hình mẫu cho Địa
ngục Cơ đốc giáo.
Tất
cả những mảnh ghép thị giác này đã được gom lại, nhào nặn và cuối cùng được
"phong thánh" trong cấu trúc mộc bản của các bộ bài Tarot de
Marseille (1500-1600)—giống như những bản in Agnolo Hebreo hay Cary
Sheet thô mộc mà chúng ta từng phân tích.
4. Hiệp sĩ Đền thánh, Eliphas Lévi
và Sự ra đời của Baphomet
Lévi
lấy cảm hứng từ bi kịch của các Hiệp sĩ Đền Thánh (1307-1314), những người bị
Vua Philip IV của Pháp vu cáo là dị giáo và thờ cúng một thần tượng tên là
Baphomet. (Thực chất, "Baphomet" có thể chỉ là một cách người Pháp cổ
đọc chệch đi từ "Mahomet" (Muhammad), phản ánh nỗi sợ hãi của châu Âu
đối với Hồi giáo thời bấy giờ, cộng thêm việc nhà vua muốn tước đoạt tài sản
khổng lồ của hội).
Lévi
đã gom những mảnh vỡ thần thoại đẫm máu này lại, kết hợp thuật giả kim,
Hermeticism và Kabbalah để tạo ra một Baphomet lưỡng tính. Hình tượng này vươn
hai tay với dòng chữ solve et coagula (Hòa tan và Kết dính), hợp
nhất mọi mặt đối lập: nam/nữ, ánh sáng/bóng tối, con người/thú vật. Hình ảnh
này đã đi thẳng vào bộ bài của Oswald Wirth (1889) và sau đó là bộ
Rider-Waite-Smith (1909) kinh điển.
5. Aleister Crowley và "Nỗi sợ
phải leo cao"
Cuối
cùng, Aleister Crowley đã kế thừa Baphomet của Lévi nhưng mang đến một góc nhìn
triệt để hơn trong bộ Thoth Tarot.
Crowley
liên kết lá The Devil với cung Ma Kết (Capricorn)—con dê biển đang leo
lên đỉnh thiên đỉnh. Đối với Crowley, Ác quỷ không phải là cái ác, mà là sinh
lực nguyên thủy, là năng lượng sáng tạo thô mộc, và là lòng can đảm phá vỡ
những rào cản hạn hẹp để sống đúng với "Ý chí đích thực" (True Will) của
mình.
Như
ông đã nói với họa sĩ Frieda Harris:
"Không
có nỗi sợ nào khủng khiếp đối với một người bình thường bằng nỗi sợ phải đi lên
(going up)."
6. Lời kết: Ác quỷ là Chiếc Gương
của Xã Hội
Khi
nhìn lại toàn bộ gia phả này, chúng ta nhận ra một sự thật chấn động: Ác quỷ
hiếm khi là một sự tồn tại siêu hình độc lập. Nó là một cơ chế xã hội.
Nó
là cách các cộng đồng ngoại hóa xung đột, gán tội lỗi cho kẻ khác để duy trì
trật tự nội bộ. Những gì xa lạ, những gì đe dọa đến quyền lực thống trị, hoặc
những gì phá vỡ ranh giới định danh đều bị gán mác "ma quỷ". Lịch sử
của lá bài The Devil không phải là lịch sử của cái ác, mà là lịch sử của sự
phóng chiếu (projection)—nơi nhân loại tự định nghĩa mình bằng cách biến kẻ
khác thành một bóng ma đe dọa.
Bài viết "GIA PHẢ CỦA ÁC QUỶ: TỪ NHỮNG VỊ THẦN BỊ LÃNG QUÊN ĐẾN BAPHOMET TRONG TAROT" có bản quyền, được bảo vệ bởi DMCA. Bất kỳ hình thức sao chép lại ở các trang khác mà không tuân thủ các điều khoảng sử dụng của chúng tôi sẽ được thông báo đến DMCA để thực hiện gỡ bỏ khỏi hệ thống tìm kiếm của Google và Bing. Truy cập DMCA.COM để biết thêm về các biện pháp trừng phạt do vi phạm bản quyền nội dung số.
