1.
Những Lá Bài Thay Thế Trong Bộ
Visconti-Sforza Tarot: Câu Chuyện Về Phong Cách, Thời Gian Và Ý Định Của Gia
Đình Sforza
Theo Roberta
Delmoro trong catalogue “Tarots enluminés” (trang 64, 71-77), các lá thay thế
được định ngày vào khoảng 1465-1470, tức 9 đến 12 năm sau khi phần gốc của
Bembo được thực hiện (1456-58). Delmoro còn thấy đủ điểm tương đồng với phong
cách của Franco de’ Russi – nghệ sĩ sinh tại Mantua, từng làm việc ở Ferrara và
Venice đến những năm 1470 – để quy attribution cho ông. Strength và World được
cho là được vẽ muộn hơn ít nhất 25 năm so với phần gốc. Có thể các lá này được
thực hiện tại Venice, và xưởng Bembo (nếu còn tồn tại) không tham gia. Sự khác
biệt phong cách rõ rệt phản ánh sự chuyển mình của nghệ thuật: khi các lá thay
thế ra đời, International Gothic đã trở nên lỗi thời, nhường chỗ cho những yếu
tố dẫn đến High Renaissance.
Bộ V-S dường như là
một “one-off” – bộ bài đặc biệt được đặt làm để trưng bày chứ không phải để
chơi thông thường. Nền vàng lá lộng lẫy khiến người ta không muốn xào bài hay
chia bài, vì dễ hỏng. Bộ bài thường được mang ra sau bữa tối để “dazzle” (làm
choáng ngợp) khách mời. Francesco Sforza và vợ Bianca Maria Visconti có lẽ đã
hướng dẫn trực tiếp cho Bembo cách minh họa, nhằm tôn vinh gia đình và quyền lực
mới của dòng họ Sforza. Strength card minh họa một người đàn ông vung chùy với
sư tử nằm dưới chân – có thể ám chỉ Hercules, nhưng rõ ràng còn mang ý nghĩa
“Sforza” (nghĩa tiếng Ý là “sức mạnh”). Đây rất có thể là cách tôn vinh
Francesco Sforza, một trong những chiến binh vĩ đại nhất thời đại và là người đặt
hàng bộ bài.
Một câu hỏi lớn vẫn
còn bỏ ngỏ: bộ V-S gốc ban đầu có bao nhiêu lá Triumphs (trumps)? Dữ liệu bạn
cung cấp đặt ra hai khả năng – hoặc các lá thay thế dùng để thay thế những lá
đã mất, hoặc để hoàn thiện một bộ vốn dĩ có ít hơn 22 trumps. Hiện nay bộ còn
74 lá trong tổng số 78 lá giả định, với Devil và Tower bị mất hoàn toàn (cùng với
Three of Swords và Knight of Coins). Việc thiếu Devil và Tower rất thú vị: nếu
chúng đã được đánh số (ít nhất trong suy nghĩ của người chơi), chúng sẽ nằm
trong chuỗi với Temperance và ba lá luminaries (Star, Moon, Sun). Có thể chúng
là “re-dos” (vẽ lại), hoặc do hai nghệ sĩ khác nhau trong cùng xưởng làm việc.
Hoặc chúng vốn có từ đầu nhưng bị mất ở các thế kỷ sau. Một suy đoán thú vị là
bộ gốc có thể chỉ có 16 trumps và 16 court cards để tạo sự cân bằng đẹp mắt khi
trưng bày. Devil và Tower có thể bị loại bỏ ngay từ đầu để không làm giảm không
khí vui vẻ, sang trọng của buổi trưng bày sau bữa tối. Để đạt 16 trumps, cần
thêm hai lá nữa ngoài 14 lá hiện có – điều này hỗ trợ ý rằng nghệ sĩ thay thế
không vẽ Devil và Tower vì chúng vốn đã tồn tại và chỉ bị mất muộn hơn.
Về thứ tự Triumphs,
chúng ta không thể biết chắc người sở hữu bộ bài lúc đó nghĩ gì trong đầu. Có
nhiều thứ tự khác nhau tùy vùng miền ở Ý thế kỷ XV. Giả thuyết cho rằng thứ tự
Tarot de Marseille (TdM) có nguồn gốc Milan vẫn chỉ là giả thuyết; chúng ta
không chắc các quý tộc Milanese chơi Trionfi theo thứ tự nào. Dữ liệu bạn cung
cấp đưa ra suy đoán rằng số lượng trumps ban đầu ít hơn, chuỗi Star-Moon-Sun được
thêm vào sau nên chưa có cách minh họa chuẩn, và ba virtues (bao gồm Justice)
cũng có thể được bổ sung muộn. Justice gốc có lẽ được ghép với Judgment ở cuối
chuỗi để tạo thành cảnh Last Judgment, sau mới được dùng lại như một Virtue.
Tóm lại, năm lá
thay thế trong bộ Visconti-Sforza Tarot kể một câu chuyện thú vị về sự thay đổi
phong cách nghệ thuật, thời gian và ý định của người đặt hàng. Từ vẻ ngọt ngào
International Gothic của Bembo đến phong cách muộn hơn của Franco de’ Russi
(hay ai đó tương tự), bộ bài phản ánh cả sự chuyển tiếp của nghệ thuật Ý lẫn mục
đích tôn vinh quyền lực gia đình Sforza. Việc thiếu Devil và Tower, cùng những
suy đoán về số lượng trumps gốc, cho thấy Tarot đầu thế kỷ XV vẫn đang trong
quá trình hình thành, chưa cố định ở 22 lá như sau này. Bộ V-S không chỉ là bộ
bài chơi mà còn là tác phẩm nghệ thuật trưng bày, mang thông điệp chính trị và
gia đình rõ nét. Những lá thay thế nhắc nhở chúng ta rằng lịch sử Tarot đầy những
khoảng trống và giả thuyết, nơi phong cách nghệ thuật và ý muốn của quý tộc đã
định hình nên những gì chúng ta thấy hôm nay.
Bài viết "Những Lá Bài Thay Thế Trong Bộ Visconti-Sforza Tarot: Câu Chuyện Về Phong Cách, Thời Gian Và Ý Định Của Gia Đình Sforza" có bản quyền, được bảo vệ bởi DMCA. Bất kỳ hình thức sao chép lại ở các trang khác mà không tuân thủ các điều khoảng sử dụng của chúng tôi sẽ được thông báo đến DMCA để thực hiện gỡ bỏ khỏi hệ thống tìm kiếm của Google và Bing. Truy cập DMCA.COM để biết thêm về các biện pháp trừng phạt do vi phạm bản quyền nội dung số.
