Chào những nhà thám hiểm
biểu tượng và những người say mê kiếm tìm những "dị bản" hiếm hoi
trong dòng chảy lịch sử Tarot!
Trong thế giới của những
bộ bài cổ, có những cái tên đã trở thành quy chuẩn, nhưng cũng có những bộ bài
tồn tại như một minh chứng cho sự sáng tạo không biên giới và sự giao thoa văn
hóa mãnh liệt. Bộ bài Catelin Geofroy, được in tại Lyon vào năm 1557,
chính là một báu vật như thế. Đây là một trong số cực ít những bộ bài Pháp thời
kỳ đầu còn sót lại, hiện đang được lưu giữ cẩn thận tại Bảo tàng Nghệ thuật Ứng
dụng (Museum Angewandte Kunst) ở Frankfurt am Main.
Hãy cùng tôi giải mã lý
do tại sao bộ bài mang tên nhà in Geofroy lại là một "kẻ ngoại tộc"
đầy quyến rũ, phá vỡ mọi quy tắc của iconography truyền thống thế kỷ 16.
1. Sự trỗi dậy của "Vương quốc
Động vật" trên các quân bài số
Điểm gây kinh ngạc và
thú vị nhất của bộ bài Catelin Geofroy chính là sự thay đổi hoàn toàn hệ thống
các quân bài số (pip cards). Thay vì trung thành với bốn chất truyền thống của
Ý (Gậy, Cúp, Kiếm, Tiền), Geofroy đã kiến tạo nên một thế giới động vật đầy
sinh động và rực rỡ:
●
Lions (Sư tử): Đại diện cho sức mạnh và vương quyền. Tên của nhà in Catelin
Geofroy được in kiêu hãnh ngay trên lá Ace of Lions (Át Sư tử).
●
Peacocks (Công): Những lá bài như Queen of Peacocks mang vẻ đẹp lộng lẫy, kiêu sa
của giới quý tộc.
●
Parrots (Vẹt) và Monkeys (Khỉ): Hoàn thiện bộ tứ linh thú, mang đến hơi thở của
sự tự nhiên và phóng khoáng.
Sự thay đổi này không
phải là một ngẫu hứng tình cờ. Toàn bộ các mô-típ động vật này được Geofroy
"mượn" trực tiếp từ một bộ bài Đức nổi tiếng của thợ khắc Virgil
Solis xuất bản năm 1540. Điều này cho thấy Lyon—trung tâm in ấn lớn của Pháp
thời bấy giờ—là một "ngã tư" văn hóa, nơi các nghệ sĩ Pháp sẵn sàng
tiếp thu và biến đổi các phong cách nghệ thuật từ vùng Rhine (Đức).
2. Các lá bài Chủ (Trionfi): Sự nổi
loạn của những hình tượng không tên
Nếu các quân bài số mang
đậm phong cách Đức, thì 22 lá bài Chủ (Major Arcana) của Geofroy lại là một sự
thử nghiệm đầy táo bạo đối với những người đã quen với Tarot truyền thống.
Người nghệ sĩ Lyon đã
thực hiện những thay đổi mang tính đột phá:
●
Sự im lặng của các tiêu đề: Các lá bài chỉ được đánh số La Mã mà hoàn toàn
không có tên gọi in bên dưới. Điều này biến việc đọc bài thành một cuộc đấu trí
về biểu tượng, yêu cầu người sử dụng phải thực sự am tường về các ngụ ngôn Phục
hưng.
●
Tư thế và chi tiết mới lạ: Những nhân vật như The Magician (Pháp sư),
The Female Pope (Nữ Giáo hoàng) hay Death (Cái chết) được khắc
họa với những tư thế và chi tiết trang trí hoàn toàn khác biệt so với các
truyền thống Ý trước đó. Geofroy không chỉ sao chép; ông đã "tái định
nghĩa" các nguyên mẫu theo nhãn quan thẩm mỹ riêng của mình.
3. Tại sao bộ bài này lại là một
"ẩn số" lịch sử?
Dù ra đời tại Lyon—nơi
sau này sẽ trở thành "thánh địa" của bộ Tarot de Marseille chuẩn
mực—nhưng bộ bài của Catelin Geofroy lại chọn cho mình một lối đi riêng biệt.
Nó không đi theo con đường chuẩn hóa về chất bài hay hình ảnh mà các nhà in cùng
thời đang hướng tới.
Chính sự lai tạo giữa
cấu trúc Tarot Ý, hệ thống linh thú của Đức và nét khắc gỗ tinh xảo của nghệ
thuật Lyon đã khiến bộ bài này trở thành một ví dụ độc bản (unique) về sự tự do
sáng tạo. Nó chứng minh rằng trong thế kỷ 16, Tarot vẫn là một thực thể sống
động, không ngừng biến đổi và hấp thụ những dòng chảy nghệ thuật từ khắp châu
Âu.
Lời kết: Một lát cắt lịch sử đầy mê
hoặc
Bộ bài Catelin Geofroy
(1557) nhắc nhở chúng ta rằng lịch sử không phải lúc nào cũng là một đường
thẳng tắp. Nó là một mạng lưới của sự vay mượn và cách tân. Việc nhìn ngắm
những lá bài Sư tử hay Công của Geofroy giúp chúng ta nhận ra rằng Tarot từng
có những diện mạo rực rỡ và phá cách đến thế nào trước khi bị đóng khung vào
các quy tắc của những thế kỷ sau.
Bài viết "TAROT CATELIN GEOFROY (1557): KHI NGHỆ THUẬT LYON GIAO THOA VỚI CÁC MÔ-TÍP ĐỘNG VẬT ĐỨC" có bản quyền, được bảo vệ bởi DMCA. Bất kỳ hình thức sao chép lại ở các trang khác mà không tuân thủ các điều khoảng sử dụng của chúng tôi sẽ được thông báo đến DMCA để thực hiện gỡ bỏ khỏi hệ thống tìm kiếm của Google và Bing. Truy cập DMCA.COM để biết thêm về các biện pháp trừng phạt do vi phạm bản quyền nội dung số.
