Chào những nhà thám hiểm
của những thực tại đan xen và những tâm hồn say mê sự đánh đổi nghiệt ngã trong
nghệ thuật!
Tại triển lãm Accademia
Carrara, chúng ta vừa đứng trước một trong những bức họa ám ảnh, giàu tính
tiên tri và đậm chất huyền học nhất của thế kỷ 20: tác phẩm The Surrealist
(Nhà Siêu thực) của họa sĩ Victor Brauner. Được sáng tác vào năm 1947, bức
sơn dầu này hiện là báu vật thuộc Bộ sưu tập Peggy Guggenheim danh giá tại
Venice. Câu chuyện của Victor Brauner không chỉ đơn thuần là về hội họa; đó là
một truyền thuyết hiện đại về việc hy sinh thân xác vật lý để đổi lấy một nhãn
quan tâm linh xuyên thấu các tầng bậc vũ trụ.
1. Victor Brauner và Bi kịch Tiên
tri: Con mắt thứ ba mở ra từ bóng tối
Victor Brauner gia nhập
phong trào Siêu thực vào khoảng năm 1933 thông qua tình bạn thân thiết với Yves
Tanguy. Nhưng bước ngoặt khủng khiếp và huyền bí nhất cuộc đời ông xảy ra vào
đêm ngày 28 tháng 8 năm 1938: ông bị mất con mắt trái trong một cuộc ẩu đả bạo
lực giữa các nghệ sĩ. Khi cố gắng ngăn cản một chiếc ly thủy tinh bị ném đi,
những mảnh vỡ sắc nhọn đã găm thẳng vào mắt ông. Điều khiến cả giới nghệ thuật
thời đó rùng mình kinh hãi chính là việc suốt 7 năm trước khi tai nạn xảy ra,
Brauner đã vẽ hàng loạt bức tự họa với một con mắt bị hỏng hoặc bị đâm xuyên.
Ông đã tự tiên tri về sự tàn tật của chính mình với một độ chính xác đến mức
rợn người.
Sự mất mát về phối
cảnh ba chiều (dimensional perspective) — khả năng nhìn thấy độ sâu vật lý
— lại vô tình trở thành một "ân điển" nghiệt ngã. Nó mở ra cho ông
một phối cảnh siêu thực liên chiều (interdimensional perspective). Khi
một con mắt trần thế khép lại, tâm trí ông hướng mạnh mẽ về thế giới của ma
thuật, huyền học, chữ tượng hình Ai Cập, Kabbalah Do Thái và đặc biệt là hệ
thống Tarot. Đối với Brauner, hội họa không còn là để sao chép thực tại, mà là
để triệu hồi những lực lượng vô hình từ bóng tối.
2. Sự hóa thân thành Gã Pháp Sư:
Biểu tượng của nguồn lực vô tận
Trong bức họa The
Surrealist, Brauner đã vẽ chính mình thời trẻ, đứng sau một chiếc bàn với
tư thế và bố cục được lấy cảm hứng trực tiếp từ lá bài The Magician (Arcanum
I) — lá bài khởi đầu cho mọi cuộc hành trình trong Bộ Ẩn Chính. Nhân vật
trong tranh đứng giữa các biểu tượng của sự sáng tạo nguyên thủy. Một tay hướng
lên trời, một tay hướng xuống đất — hành động kinh điển của vị Pháp sư kết nối
giữa cái vô hình (Thiên đường) và cái hữu hình (Trái đất), giữa ý chí tinh thần
và năng lượng vật chất.
Trên chiếc mũ của nhân
vật, Brauner vẽ biểu tượng vô cực (
3. Ánh sáng và Tương phản: Sự khiếm
khuyết tạo nên thiên tài
Sự tương phản (contrast)
luôn là chìa khóa của nhãn lực. Bạn đã nhắc đến một sự trùng hợp đầy thú vị với
huyền thoại âm nhạc David Bowie. Một cuộc xô xát thời thơ ấu đã để lại
cho Bowie chứng anisocoria — một tổn thương vĩnh viễn khiến đồng tử mắt
trái luôn giãn nở tối đa. Nó khiến Bowie trông như có hai màu mắt khác nhau:
một con mắt sáng trong và một con mắt tối sâu thẳm. Cả Brauner và Bowie đều
mang trên gương mặt mình "vết sẹo" của sự va chạm khốc liệt với thực
tại.
Nhưng chính sự khiếm
khuyết vật lý đó đã tạo ra một luồng ánh sáng mới. Với Brauner, đó là ánh sáng
của huyền học để bù đắp cho khoảng không gian tối của con mắt đã mất. Với
Bowie, đó là sự tương phản tạo nên diện mạo của một kẻ đến từ hành tinh khác (Starman).
Đúng như bạn đã nhận định: "Cần phải mất đi phối cảnh ba chiều để đạt
được phối cảnh siêu thực liên chiều." Ánh sáng cần bóng tối để hiện
hữu, và sự tương phản chính là chất liệu để vị Pháp sư nhào nặn nên một thực
tại mới từ những mảnh vỡ của cái cũ.
Lời kết: Đứng sau chiếc bàn của
những khả năng vô hạn
Tác phẩm của Victor
Brauner nhắc nhở chúng ta rằng: Để trở thành một "Nhà Siêu thực" thực
thụ, người ta đôi khi phải trả giá bằng cách từ bỏ cách nhìn thông thường. Đứng
sau chiếc bàn của Pháp sư, với biểu tượng vô cực trên đầu, Brauner không còn là
một nạn nhân tội nghiệp của số phận; ông đã trở thành người điều khiển các
nguyên tố, biến bi kịch cá nhân thành một bản tuyên ngôn về sức mạnh của trí
tưởng tượng. Ông chính là minh chứng sống cho việc khi ta mất đi một phần thế
giới vật chất, ta lại có cơ hội sở hữu toàn bộ thế giới tinh thần.
Bài viết "THE SURREALIST (1947): KHI CÁI GIÁ CỦA TẦM NHÌN LÀ MỘT CON MẮT TRẦN THẾ" có bản quyền, được bảo vệ bởi DMCA. Bất kỳ hình thức sao chép lại ở các trang khác mà không tuân thủ các điều khoảng sử dụng của chúng tôi sẽ được thông báo đến DMCA để thực hiện gỡ bỏ khỏi hệ thống tìm kiếm của Google và Bing. Truy cập DMCA.COM để biết thêm về các biện pháp trừng phạt do vi phạm bản quyền nội dung số.
